ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) ලංකාවට ඩොලර් මිලියන 695ක මූල්ය වාරිකය නිදහස් කිරීමට අනුමැතිය
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) විසින් ශ්රී ලංකාව වෙනුවෙන් ලබා දී ඇති විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම (EFF) යටතේ වන පස්වන සහ හයවන සමාලෝචන සාර්ථකව නිම කරමින්, අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 695ක (SDR මිලියන 508ක්) මූල්ය වාරිකය නිදහස් කිරීමට එහි විධායක මණ්ඩලය ඊයේ (මැයි 27) අනුමැතිය ලබා දී තිබේ.
මේ සමඟ 2023 මාර්තු මාසයේදී අනුමත වූ ඩොලර් බිලියන 3ක සමස්ත මූල්ය පැකේජය යටතේ ශ්රී ලංකාවට මේ දක්වා ලැබී ඇති මුළු මුදල ඩොලර් බිලියන 2.4ක් දක්වා ඉහළ යයි.
කොන්දේසි මඟ හැරුණත් අනුමැතිය හිමි වූයේ ඇයි?
ශ්රී ලංකාව ලබා ඇති සමස්ත ප්රතිසංස්කරණ ප්රගතිය “පොදුවේ ශක්තිමත්” මට්ටමක පවතින බව IMF ආයතනය පිළිගෙන ඇත. විශේෂයෙන්ම රාජ්ය ව්යවසායයන්ගේ පාඩු අවම කරමින් ඉන්ධන සහ විදුලි ගාස්තු පිරිවැය පරාවර්තන මිල සූත්රයන්ට අනුව පවත්වාගෙන යාම එහිදී අගය කර තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, ප්රධාන කාර්ය සාධන නිර්ණායක දෙකක් වන ‘අලුතින් බාහිර ගෙවීම් හිඟයන් ඇති නොකර ගැනීම’ සහ ‘නව ආනයන සීමාවන් පැනවීමෙන් වැළකී සිටීම’ යන කොන්දේසි සපුරාලීමට ශ්රී ලංකාව අපොහොසත් වී ඇත. එසේ වුවද, ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ සහ ණය ප්රතිව්යුහගතකරණය සඳහා රජය දක්වන කැපවීම සැලකිල්ලට ගනිමින් IMF විධායක මණ්ඩලය මෙම අරමුදල් නිදහස් කිරීමට තීරණය කර තිබේ.
‘දිට්වා’ සුළි කුණාටුව සහ මැදපෙරදිග අර්බුදයේ බලපෑම
පසුගියදා බලපෑ ‘දිට්වා’ (Ditwah) සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වූ හානිය සහ මැදපෙරදිග පවතින යුද වාතාවරණය හේතුවෙන් 2026 වසරේ ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික වර්ධන වේගය 3%ක් දක්වා මන්දගාමී වනු ඇති බවට IMF ඇස්තමේන්තු කරයි. ලෝක වෙළෙඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ යාම සහ සංචාරක ආදායම් පහත වැටීම මීට බලපාන ප්රධාන අවදානම් සාධක වේ.
මෙම ආපදා තත්ත්වයන් සැලකිල්ලට ගනිමින්, ජනතාවට සහන සැලසීම සඳහා 2026 වසර වෙනුවෙන් රජයට යම් මූල්ය නම්යශීලීතාවක් (Fiscal Easing) ලබා දීමට IMF එකඟ වී ඇත. ඒ අනුව ‘දිට්වා’ සහන කටයුතු වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 500ක අතිරේක ප්රතිපාදන වෙන් කිරීමට ද රජයට අවස්ථාව ලැබී තිබේ.
2027 අයවැය සහ ඉදිරි අභියෝග
දැනට පවතින ගෝලීය සහ දේශීය පීඩනය හමුවේ රුපියල ස්ථාවර කර ගැනීමට මෙම ඩොලර් මිලියන 695ක මුදල විශාල පිටුවහලක් වන නමුත්, සැබෑ අභියෝගය එල්ල වන්නේ 2027 වසරේ සිටය.
IMF උපදෙස් පරිදි ශ්රී ලංකාව 2027 වසරේ සිට නැවතත් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) 2.3%ක ප්රාථමික අයවැය අතිරික්තයක් පවත්වා ගත යුතු අතර, දැඩි වියදම් සීමාවන්ට යටත් විය යුතුය. මේ සඳහා 2024 අංක 44 දරන රාජ්ය මූල්ය කළමනාකරණ පනත සහ අංක 45 දරන ආර්ථික පරිවර්තන පනතේ දැඩි ප්රතිපාදනවලට අනුකූලව 2027 අයවැය සකස් කිරීමට රජයට සිදු වේ.
මහ බැංකු අධිපතිවරයාගේ පැහැදිලි කිරීම
මෙම තත්ත්වය පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ ප්රකාශ කළේ IMF වැඩසටහන යනු වෙනස් කළ නොහැකි දෘඪ රාමුවක් නොවන බවයි. මූල්ය විනය සහ පිරිවැය පරාවර්තන මිල සූත්රයන් සුරැකෙන තාක් කල්, ඉලක්කගත සුභසාධන සහන ලබා දීමට මෙයින් බාධාවක් නොමැති බවත්, අවශ්ය පරිදි ඉලක්කයන් ප්රතිකාලීන (recalibrated) කර ගැනීමට සාකච්ඡාමය නම්යශීලීභාවයක් පවතින බවත් ඔහු අවධාරණය කළේය.
කෙසේ වෙතත්, දිගුකාලීන ස්ථාවරත්වය උදෙසා මධ්යකාලීන ආදායම් උපාය මාර්ගයක් සකස් කිරීම, බදු අනුකූලතාව ඉහළ නැංවීම සහ විදේශ සංචිත ශක්තිමත් කිරීම සඳහා මහ බැංකුව තවදුරටත් විනිමය අනුපාතික නම්යශීලීතාව පවත්වා ගත යුතු බව IMF ආයතනය පෙන්වා දෙයි.
මුලාශ්රය :
